Jump to content


ფოტო

მსოფლიო ტბები


  • Please log in to reply
25 პასუხი ამ თემაზე

#1 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 13:36

(თუ დაინტერესდებით გავაგრძელებ თუ არადა წაშალეთ)გადავწყვიტე შემოგთავზოთ ინფორმაცია მსოფლიოს სხვადასხვა ტბებზე:დღეს ბაიკალზე,,ვიბაზრებ,,

მსოფლიოში არ არსებობს მეორე წყალსატევი,ბაიკალივით საქვეყნოდ ცნობილი და სახელგანთქმული რომ იყოს.სახელიც ბევრი აქვს ბაიკალს:,,ციმბირის მარგალიტი,,წმიდათაწმიდა ზღვა,,ციმბირელი ფენომენი,,და აშ....

იაკუტები-მდიდარ ტბას ეძახიან,ალტაელები-ოქროს ტბას,ბურიატები-ცეცხლოვან ტბას,ევენკები-ლამას(ზღვას),მონღოლებმა კი დალაი-ნორი(დიდი ტბა)შეარქვეს.ქართველებისთვის მაინც ბაიკალია და მიუწვდომელი,ერთეულებს თუ არ ჩავთვლით :).

ვარაუდობენ რომ დღევანდელი სახელწოდება ბაიკალი მომდინარეობს თურქული სიტყვებიდან ,,ბაი,, და ,,ყულ,,(მდიდარი ტბა,,-,,ტბათა მეფე,,)

ხალხის მიერ შერქმეული ყოველი სახელწოდება გამოხატავს არა მარტო დიდ სიყვარულსა და პატივისცემას,არამედ კიდევ რაღაცას ისეთს,რაც მოწიწების გრძნობას გვინერგავს,ხაზს უსვამს იმ სიდიადეს,რაც მარტო ბაიკალის კუთვნილებაა და რაც მკვეთრად გამოარჩევს მას დედამიწის ტბათა შორის.

რა პარადოქსადაც არ უნდა გვეჩვენოს ბაიკალი ტბაც არის და ზღვაც.

მსოპლიოს გეოგრაფიულ რუკაზე ყველას შეუძლია იპოვოს აზიის კონტინენტის თითქმის ცენტრში გამოსახული ცისპერი ნამგალი,ჟანგისფერი მთაგრეხილებით რომ არის შემოსაზღვრული..ოკეანესგან ასე დაშორებული დიდი წყალსატევი დედამიწაზე მეორე არ არსებობს.ნამგალი წაგრძელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ 626 კმ.კაცმა რომ ტბის გარშემოვლა მოინდომოს,2511კმ უნდა გაიაროს(31,5 ათასი კვადრატული კილომეტრი უკავია,დაიტევს ისეთ სახელმწიფოს,როგორიცაა ბელგია.გაასწორებდა სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვარზე რომ ესაზღვრებოდეს საქართველოს,თან ბრაკებისგან დაცული,,რავიცი რა ვიცი,,.დასავლეთიტ წყალსატევს გასდევს ბაიკალის ქედი,რომლის ფრიალო კლდეები კედლებივით აღმართულან ტბასთან.მთათა დაკბილული მწვერვალები 2000-2500 სიმაღლეზე აზიდულან და წელიწადის უმეტეს დროს თოვლის საბურველსჰი არიან გახვეული.ბაიკალის აღმოსავლეთით ულან-ბურგასის და ბარგუზინის უფრო დაბალი მთაგრეხილებია,სამხრეთიდან კი ხამარ-დაბანის ქედის ტოტები ებჯინებიან ტბას.

ბაიკალის ტბის მკაცრი სილამაზე არაერთხელ გამხდარა მწერალთა და მხატვართა შთაგონების წყარო,,აი მოლოდეცც,,ეს სილამაზე ხიბლავდა ყველას ვინც თუნდაც ერთხელ სწვევია საოცარი ტბის ნაპირებს.1656 წელს მღვდელმა აბაკუმმა გადაცურა ბაიკალი,,იგი მეფის ბრძანებით გადაასახლეს,ბედი ამას ქვია ბლიად,,.იგი აღფრთოვანებული წერდა:მის ირგვლივ ზალიან მაღალი მთები და ფრიალო კლდეებია,ასეთი არსად არ მინახავს,,დაჟე დაიგინა,,ძალიან ბევრია ფრინველი-ბატები და გედები ისე დაცურავენ თოვლი გეგონებათ.თევზიც ბევრია-ზუთხი,ტაიმენი,ომული,ცქვრინი,სიგი და კიდევ სხვა ბევრი თევზი.წყალი მტკნარია.მაგარი უგულავია მღვდელს საღოლ.

ბაიკალი მსოფლიოში ყველაზე ღრმა ტბაა:მისი მაქსიმალური სიღრმეა 1620(კუნძულ ოლხონის რაიონში)ტბა მდებარეობს ზღვის დონიდან 453 მეტრის სიმაღლეზე.

წყლის ეს უზარმაზარი რეზერვუარი შესამჩნევ გავლენას ახდენს ახდენს მხარის ჰავაზე.ზაპხულობით წყლის მასა 200-250 მეტრ სიღრმეზე თბება,დიდხანს ინარჩუნებს სითბოს და ერთგვარად ანელებს ციმბირულ ზამთრის სისასტიკეს.ამის გამოა,რომ ბაიკალი გვიან იყინება.დეკემბერში,ხანდახან იანვრის ბოლომდეც კი ტბაში დაცურავენ ყინულის ბელტები.ზაფხულობით ტბა შპოთიანი და მრისხანეა.ქარი დაშტორმი ბევრ უსიამოვნებას აყენებს ხომელდის მესაჭეებს და მეთევზეებს,,ვავა,,.ქარი აქხშირია და საიდანმე კი არ მოდის იგი აქაურია,ბაიკალური,,ვაა მესტნიატო,,.თანაც სხვადასხვანაირი ქარი იცის და ყველას საკუთარი სახელი აქვს.ბარგუზინი მდინარე ბარგუზინის ხეობიდან ქრის,ხანდახან რამდენიმე დღის განმავლობაში განუწყვეტლივ და ტბაზე დიდ ღელვას იწვევს.მე არა თქვენ გსმენიათ?,,ჰე ბარგუზიანო,დასძარი ტალღა,ჭაბუკს გადასაცური ცოტაღა დარჩა,,რა მოაწევინეს ეგეთი.ზემო ანგარის ხეობიდან რომ ქარი ქრის,იმას ანგარა ქვია.არსბობს ქარი კულტუკი,სარმა,სივერი,ჰიუზი,შელონიკი და მრავალი სხვა.ზოგი მათგანი ცივია და მწყრალი,ზოგი თბილი და ალერსიანი,,ალერსიან გაასწორებდა თევზაობის დროს,, :))))).შტორმიანი დღეები ბაიკალზე მეტი იცის ვიდრე შავ ზღვაზე.განსაკუთრებით მძვინვარეა ბარგუზიანი და სარმა.ბაიკალი გარშემორტყმულია ტყით.აქაურ ტყეში თითქმის მხოლოდ წიწვიანი ხეებია:ლარიქსი,სიჭი,ციმბირული კედარი,ფიჭვი,ნაძვი.ტყეებში ბინადრობს ბეწვიანი ნადირი სიასამური,ციყვი.მიწის წიაღში არის ოქრო,სპილენძი და სხვა მადნეული.

ბაიკალი განთქმულია ტყით,თევზით,ძვირფასი ნადირით,მაგრამ ყველაზე მდიდარია წყლით.უამრავი წყალია ბაიკალში 23 ათასი კუბური კილომეტრი.ანუ იმდენი წყალია რამდენიც არის ბალტიის ზღვაში ან ჩრდილოეთ ამერიკის ხუთივე დიდ ტბაში.იმდენია რამდენიც იქნება 23 აზოვის ზღვაში.

ბაიკალის წყლის მარაგი დედამიწაზე არსებული მტკნარი წყლის მეათედია.მსოფლიოში არსად არ არის ასეთი რბილი,ქიმიურად სუფთა,ერთნაირი,მთელ სიღრმეზე ჟანგბადით მდიდარი,გემრიელი და ჟანმრთელობისთვის სასარგებლო წყალი.იგი ასე რბილი იმიტომ არის რომ შეიცავს ძალიან ცოტა(არაუმეტეს 0,1 გრამისა ლიტრში)გახსნილ მინერალს მაგნიუმს,კალციუმს,სიცილიუმს(კაჟბადს).

ბაიკალიც წყალი მსოფლიოში ყველაზე უფრო კამკამაა.წყლის გამჭვირვალობის გასაზომად ჩაშვებული თეთრი დისკო ჩანს 40-35 მეტრის სიღრმეზე.შესადარებლად ვთქვათ,რომ ლადოგის ტბაში დისკო აღარ ჩანს 9-10 მეტრზე,სევანში 20,კასპიისა და არალის ზღვებში 25 სიღრმეზე.ბაიკალს კვებაზვს 336 დიდი თუ პატარა მდინარე,რომლებიც 550 ათას კვ კილომეტრ ტერიტორიაზე ჰკრეფენ წყალს და ბაიკალში შეაქვთ.ეს ფართობი დაახლოებით საფრანგეთის ტერიტორიის ხელაა.ბაიკალიდან გამოედინება მდინარე ანგარა.ეს არის დიდი და წყალუხვი არტერია რომელიც ხელს უწყობს ტბაში წყლის განახლებას.ანგარის სიგანე დაახლოებით 1 კილომეტრია.ბაიკალს ყავს ,,სანიტარი,,-კიბო ეპიშურა,რომელიც დედამიწაზე სხვაგან არსად არ ცხოვრობს.სცორედ ამ კიბოს ღვაწლია ბაიკალის წყლის ბიოლოგიური სიწმინდე.ეს კიბოები ნამცეცა არსებებია-1000 ცალი სულ 1 მილიგრამს იწონის,,საღოლ სასტავი,,.ისინი თავიანთი პატარა ულვაშების უთხელესი ბადით წურავენ წყალს და ასე ფილტრავენ მას.იკვებებიან მიკროორგანიზმებით,რომელიც იწვევს წყლის დაობებას.წელიწადში რამდენჯერმე წმენდენ ტბის ზედა ფართობს(1.5-2 ათასი კუბური კილომეტრი).ბაიკალს თავის ბინადართა მრავალფეროვნებით შეუძლია შეეჯიბროს ტროპიკულ ზღვებს.მასში ბინადრობს 1800-მდე სახეობა.რომელთა სამი მეოთხედი ენდემურია.ტბაში ბინადრობს სარეწი თევზები:ომული,სიგი,ზუთხი,კაპოეტი.აქვე ცხოვრობს ნერპა,რომელსაც ციმბირის სელაპს ეძახიან.მისი წონა 160კგ-.განსაკუთრებით ცნობილია ომული.,,არ არსბობს ბაიკალი ომულის გარეშე ომული კიდევ ბაიკალის გარეშე.,,აზრზე არ ვარ,,.ამ თევზს რბილი და გემრიელი ხორცი აქვს.ზოგიერთი 2.5 კგ იწონის და სიგრძით 50-60სმ.ეს თევზი წყლის სიღრმეში ცხოვრობს მაგრად ტოფობისას მდინარეებში შედის.ბაიკალში 100 ათასამდე ტონა ომულს იჭერენ ყოველწლიურად.ეს თევზი მხოლოდ მაიკალში ბინადრობს.მისი მოშენება ცადეს ამერიკაში და სხვაგანაც მარა,,დავაი დოსვიდანიაოო,,.მარტო ისიკყულის ტბაში შეეგუა.აქ არის თევზი გოლომიანკა,რომელიც ფანქრის სიგრძეა და 50გრ მეტს არ იწონის.ეს თევზი ბაიკალის აბორიგენია.გოლოიანკას ქერცლი არა აქვს,ვარდისფერია,ცისარტყელას ფერები დაკრავს.ისეთი მსუქანია რომ ტხელი კანის იქით ჩონჩხი ჩანს,,აბა მსუქანიაო,, :))).გოლომიანკა 500 მეტრის ქვემოთ ცხოვრობს.დღისით იგი ტბის წიაღშია,ღამით ზედაპირს უახლოვდება.ბაიკალის ნერპა ამ თევზით იკვებება.გამრავლების დრო რომ კოაღწევს გოლომიანკა ტბის ზედაპირზე ამოხტება.წნევის მკვეთრად შეცვლის გამო თევზის მუცლის თხელი კანი სკდება და ცოცხალი ლიფსიტები გარეთ გამოდიან.ისინი მაშინვე იწყებენ დამოუკიდებელ ცხოვრებას.უამრავ დაღუპულ გოლომიანკას ღელვა ნაპირთან გამორიყავს,აქ ადამიანები აგროვებენ და გადაადნობენ ქონად.მედიცინაში იყენებენ.ბაიკალის საოცრებაა ასევე ღორჯო.ზღვის ღრუბელი,სქელ ხალიჩად მოჰფენიან ფსკერს.ბაიკალში არის როგორც პოლარული ასევე ტროპიკული ზღვების ბინადართა მრავალი ნათესავი.ერთერთი მკვლევარი წერს:,,ბაიკალზე როცა ხარ,გეჩვენება,რომ ცხოველთა სულ სხვა სამყაროში მოხვდი.საოცარი არსებებია აქ.თეთრი ნახევრადგამჭვირვალე თევზები,რომელთაც ჰაეროვანი აბლაბუდასებრი ფარფლები აქვთ.მთელი რაყა ნახევარმეტრიანი ღრუბლებისა,სანთელივით სწორი ტოტებით,კაშკაშა წითელი,ხასხასა მცვანე,ლაჟვარდისფერი,იისფერი,აგურისფერი,ცისარტყელას ყველა ფერით მბზინავი კიბორჩხალები.ბევრი მათგანი შემოსილია წვეტებიანი ბაკნით და როცა მოძრაობენ გეგონება ძველად გაქვავებული ცხოველები გაცოცხლებულანო,,ნადო მენშე ზანიმატსა გალუციგენომ,,არცერთ ხვა ტბაში არ არის ამდენი ზღვის ცხოველი და მცენარე.ნაპოვნი ნამარხი მცენარეები,მოლუსკები,ღრუბლები,თბის  ქვაბულის თავისებური აგებულება და ბევრი სხვა ნიშანი მოწმობენ რომ ბაიკალის რაიონში 20-25 მილიონი წლის წინ ბევრი წყალმცირე ტბა ყოპილა.უფრო ადრე დაახლოებით 100 მილიონი წლის წინათ,ცენტრალურ აზიაში იყო ზღვის უზარმაზარი აუზი,რომელიც ფარავდა დღევანდელი ბაიკალის ტერიტორიასაც.მაშასადამე ის პატარა ტბები ყოფილან რელიქტები-გამქრალი ძველი ზღვის ნაშთები.იმავე უძველეს დროში ათეული მილიონობით წლის წინათ,ხმელეთზე მიმდინარეობდა ტექტონიკური პროცესი.წარმოიქმნებოდა მთები,ცეცხლოვან ლავას აფრქვევდნენ ვულკანები,მიწისძვრები არყევდნენ დედამიწას.ღრმულებში იბადებოდნენ ტბები.დაახლოებით მილიონი წლის წინ ჩამოყალიბდა ბაიკალი ამ სახით,როგორიც დღეს არის.მილიონი წლის განმავლობაში ბაიკალი მნიშვნელოვნად შეიცვალა ამიტომაა რომ ტბის ფაუნა და ფლორა ძველთაძველი გეოლოგიური ეპოქის ნაკვალევს გამოხატავს.ზღვის ფაუნის და ფლორის დღევანდელი წარმომადგენლების წინაპრები ბაიკალმა მემკვიდრეობით მიიღო.აზიის ძველი ზღვებისაგან.ბაიკალის  მიდამოებში ტექტონიკური პროცესი დღესაც მიმდინარეობს.ძველ ეპოქებტან შედარებით იგი უფრო სუსტია,მაგრამ დროდადრო ახლაც გვახსენებს თავს.აქ იცის ძლიერი მიწისძვრა,რომლის დროსაც სადღაც რაღაცა იცვლება.1862 წლის იანვარში მიწისძვრის შედეგად ნაპირის ნაწილი ჩამოინგრა და იმ ადგილას გაჩნდა ჩანაქცევი-ტბის ახალი ყურე.მდინარეების სელენგას,ზემოანგარის და ბარგუზიანის შესართავებთან ნაპირი თანდათან იძირება წყალში.ბოლო ათწლეულში სოფელი უსტ-ბარგუზინი 2ჯერ გადაიტანეს.რომელსაც წყალი ფარავს.შემჩნეულია ისიც რომ ნელნელა დაბლა იწევს ტბის ქვაბულის ფსკერიც.,,ღმერთმა ხელი მოუმართოს,,.ერთს ვიტყვი რომ დიდი სიამოვნებით ვესტუმრებოდი დიდი ხნით :)

 

ეს სტატიები იწერება ალექსანდრე მურანოვის წიგნიდან,,პლანეტის ცისფერი თვალები,,

მიმაგრებული მინიატურები

  • fd09d16f7d30c247a9b69b91e17.jpg
  • fish10.jpg
  • 0_59d0_8661102f_XL.jpg
  • 500x356-images-stories2-391-Baikal-NatureWond3_salon.jpg
  • 35635.jpg
  • 36837_original.jpg
  • 993731c4-edc4-4c93-b406-28ea34356dc9_jpg_800x600_x-False_q85.jpg
  • 1361120487_omul1.jpg
  • ad83dc73-08d8-47ec-9f7e-4792cf5f100c.jpg
  • burbot-3.jpg


#2 don04

don04

    აქტიური წევრი

  • Members
  • PipPipPip
  • 1034 posts
  • ადგილმდებარეობა
    თბილისი

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 13:46

შესანიშნავი სტატიაა.გააგრძეეთ თუ შეიძლება. :)

 

ერთს დავამატებ. მე პირადად მაქვს  ნანახი ბაიკალის ტბა ოღონდ მატარებლიდან :D და მის ნაპირს სუტკა ნახევარი მიუყვებოდა მატარებელი.მართლააც გრანდიოზული  და ულამაზესი ტბაა. :)


  • goxnari likes this

#3 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 13:52

კარგი გავაგრძელებ,მადლობაა :).მეც არ ვიტყოდი უარს მატარებლით ჩავლაზე,დარჩენაზე ხომ საერთოდ :)



#4 Dentist

Dentist

    აქტიური წევრი

  • Administrator
  • 1728 posts
  • ადგილმდებარეობა
    თბილისი

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 14:04

საღოლ გიო, მაგარია :) მეც გთხოვდი, რომ ეს მიმოხილვა აუცილებლად გაგრძელდეს!


  • goxnari likes this

#5 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 14:10

ვცდილობ  ;).კი უკვე ვაგრძელებ :)



#6 ბაჩო

ბაჩო

    ახალი წევრი

  • Members
  • Pip
  • 27 posts

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 14:54

ძალიან კარგია. სიმოვნებით წავიკითხე და კიდევ წავიკითხავ :) მეც ველი გაგრძელებას :)


  • goxnari likes this

#7 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 15:22

დაახლოებით 1 საათში :)



#8 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 15:47

                                                                  evropaSi yvelaze didi (ლადოგის ტბა)

 

ლადოგის tba yvelaze didi tbaa evropaSi.misi sigrZe 219 kilometria,saSualo sigane-80 kilometrze meti.ladogis tbis irgvliv Semovla imas niSnavs,rom kaci samjer Cavides moskovidan piterSi.tbaSi 908 kuburi kilometric wyalia.es mravaljer aRemateba evropis sxva didi tbebis-onegisa da venernis-wylis raodenobas.ladogis tba Zalian Rrmacaa:CrdiloeT nawilSi wylis siRrme 230 metrs aRwevs.

Lladogas napirebi Zalze mravalferovania.CrdiloeTiT kldovani,Sxerebiani sanapiroa:aq aris mravali viwro ube,romlebic Rrmadaa SeWrili xmeleTSi.wylis zedapirTan aTobiT metr simaRlezea aziduli didebuli kldeebi,romelsac gvirgviniviT adgas tye.tbis sxva napirebi umetesad dabali da damrecia.

tbaSi mraval adgilas amoSverilia qviani kunZulebi.isini bevria-daaxloebiT eqvsas samoci.umetesoba CrdiloeTis napiris maxlobladaa.yvelaze didi kunZulebia riekalansari,mantsinsari,kilpola,tulolansari da valaami.Tumca amaTgan yvelaze ufro mcirea,magram mTel msoflioSia saxelganTqmuli valaami.es aris granitovani maRali kunZuli,romelic dafarulia fiWvnariT.am kunZulzea fericvalebis monasteri,romelic agebulia TiTqmis aTasi wlis win da karga xnis ganmavlobaSi Zveli ruseTis erT-erTi cixesimagre iyo.uamrav tourists izidavs kunZulis umSvenieresi buneba da Zveli drois Zeglebi.

zamTrobiT tba iyineba,magram erTmaSad kiara,TandaTanobiT,nawil-nawil.es procesi friad Taviseburi da sainteresoa.gvian Semodgomaze wyali napirebTan swrafad civdeba da amis gamo ukve zamTris pirze tbas yinulis rgoli Semoertymeba xolme,iyineba wyalmcire ubeebi da yureebi.yinulis rgoli TandaTan farTovdeba,miiwevs siRrmisaken da nawil-nawil boWavs tbas.

Magram amavdroulad tbis SuanawilSi Cndeba egreTwodebuli Termuli bari-civi da Tbili wylis mijna.am adgilas wylis temperatura zedapiridan fskeramde +4 gradusia,rac imas niSnavs rom wyalma udidesi simkvrive SeiZina.

Termuli bari mdgradi warmonaqmnia.igi sakmaod didi xnis ganmavlobaSi uwevs winaaRmdegobas wylis gayinvas wyalsatevis Sua nawilSi.amitom aris,rom tba gvian ifareba yinuliT.

Ddekembris damdegs gayinulia tbis zedapiris mxolod erT mesamedamde nawili,15 ianvars ki naxevari.Sua TebervalSi sabolood imarjvebs zamTris stiqioni-wyalsatevs mTlianad gadaekvris yinuli.tba iZinebs 0.7-1 metri sisqis yinulis qveS.

Boboqari ladoga mSvidad rodi iyineba.qari amsxvrevs yinulis sarkes,wylis zedapirs rom gadahkvria.iqmneba wylisa da yinulis namusrevis qaosi,romelic Semdeg kvlav iyineba.amitomaa,rom yinuli aseTi uswormasworoa,xorkliani da xorgiani.xorgebis simaRle 3-6 metria,suxos SuqurasTan ki 15-25 metric.yinulis zedapiri aseTuise sworia mxolod tbis SuaSi,romelic gvian iyineba.

Yinulis tyveobidan Tavis daxsnas tba mart-aprilSi iwyebs,maisis pirvel dekadaSi zedapiri mTlianad daiZvris.amis Semdeg qari da wylis dineba aqeT-iqiT erekeba damsxvreul yinuls,romelic curavs tbaSi da dneba.maisis meore naxevarSi siTbo da qari mTlianad mouRebs bolos yinuls.

Damsxvreuli yinulis nawili(1-5 procenti)nevas Seaqvs fineTis yureSi.roca nevas ladogis yinuli moaqvs,saintereso sanaxaoba uCndebaT piterlebs.mdinare moativtivebs yinuls,ismis xraSuni da WaxaWuxi,erTmaneTs askdebian an napirebTan da xidTa burjebTan,xan calcalke mocuraven,xanac jguf-jgufad.

Gadogis tbaze nisli icis.CrdiloeT nawilSi,roca gazafxulze yinuli imsxvreva,yinulZvris adgilas xSiri nisli Camowveba xolme da Tan gahyveba modreife yinuls.samxreTSi ki nisli gazafxulze yinulisgan Tavdaxsnili wylis zedapirzea gawolili.

Wylis silurjiT tba Tavs ver moiwonebs.masSi arsebuli organuli nivTierebebis gamo tbis wyali moyviTalo-mura ferisaa.

Ladogis wylis done wlis ganmavlobaSi daaxloebiT erTi metriT icvleba.gazafxulze tba nelnela da Rrmad,,CaisunTqavs,,xolme-Semdinare wyali emateba mas da wylis done matulobs.ivnisSi yvelaze ufro maRalia es done.amis Semdeg iwyeba,,amosunTqva,,-wylis done nelnela iklebs.ase grZeldeba momaval gazafxulamde.

ladogis tbaze,aseve rogorc msoflios sxva did tbebze,Cndeba xolme seiSi(mdgari talRa).es aris wylis donis swrafad Secvla-tbis erT nawilSi done dabla iwevs,mopirispire nawilSi maRla.seiSis warmoqmnas iwvevs atmosferuli wnevis swrafad Secvla.wylis done tbis sxvadasxva nawilSi 20-30 santimetriT gansxvavebulia.

tbis wyali gamudmebiT moZraobs.tbis qvabulSi wylis masa ganuwyvetliv brunavs saaTis isris sawinaaRmdego mimarTulebiT saaTSi 200-350 metris siCqariT.zafxulobiT,ivlis-agvistoSi,es wylis karuseli ufro swrafad trialebs.saaTSi 2-2.5 km siCqariT.

Ladogis tbaSi SeimCneva erTi ucnauri movlenac-b r o n t i d i.ase uwodeben yru guguns,romelic periodulad moismis wylis wiaRidan.jerac aravin icis,ris gamo xdeba es.SesaZlebelia,qvabulSi wylis dineba iyos amis mizezi.

Ladogis tbas yovelTvis didi sameurneo mniSvneloba qonda.mis napirebTan uZvelesi droidan iyo ganviTarebuli meTevzeoba.Tevzs umTavresad tbis samxreT nawilSi iWeren,radgan es nawili ufro wyalmarCxia da Tevzis sakvebiTac ufro mdidari.tbaSi 58 saxeobis Tevzia.maTi umetesoba tbis mudmivi binadaria.baltiis oraguli da zuTxi,nevis salamura da zRvis gvelTevza ki stumrebi arian.isini nevidan,baltiis zRvidan da fineTis yuridan Semodian xolme.tbaSi mravali Zvirfasi sarewao Tevzia:oraguli,farga,kalmaxi,sigi,Wapala,TarTi.aq iWeren agreTve cqimuras,qorWilas,nafotas,Ciqvs.

Aqauri oraguli 7-10 kilogramamde iwonis.magram misi binadrobis pirobebi gauaresda.winaT es Tevzi Tavisuflad dacuravda da tofobisa Tu suqebisTvis SerCeul adgilebs ewveoda xolme.axla es gaZnelebulia.Tevzs xels uSlis kaSxalebi da hidroteqnikuri nagebobani.am Zvirfasi Tevzis raodenoba Semcirda.amitom droebiT akrZalulia oragulis Wera.

Fargac mniSvnelovani sarewao Tevzia.zogi maTgani 5-8 kilograms iwonis.tbaSi yvelaze meti raodenobiT iWeren cqimuras.misi xorci rbili da gemrielia.gazafxulze cqimura rom gamoCndeba maRaziebSi,diasaxlisebi maSinve yiduloben mas.

tbaSi binadrobs selapic.(ukacravad selapze sul es iyo)

ladogaze gadis mniSvnelovani wyalsavali gzebi.nevas tbas akavSirebs fineTis yuresTan.volga-baltiis wyalsavali gziT,viSni-voloCokisa da tixvinis arxebiT tba dakavSirebulia volgis auzTan,mdinare sviri,onegis tba da TeTri zRva-baltiis arxi ki mas akavSirebs TeTr zRvasTan.

მიმაგრებული მინიატურები

  • The_freshwater_ringed_seals._lake_Ladoga.jpg
  • 1336644412_166033.jpg
  • 1393886975_forel.jpg
  • ag_small_b48a1c431a5249749386b6f37da635fe.jpg
  • images.jpeg
  • Ladoga-tuman.jpg
  • LakeLadoga3.jpg
  • manastirea_valaam.jpg
  • pics-Ladoga-fishing-tour-fotos-tourism-hv_p301.jpg
  • shutterstock_84746116.jpg


#9 Dentist

Dentist

    აქტიური წევრი

  • Administrator
  • 1728 posts
  • ადგილმდებარეობა
    თბილისი

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 16:00

გიო გააქართულე! :)


  • ვანო მეხრიშვილი likes this

#10 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 16:16

რა გავაქართულო თენგო? :)



#11 Dentist

Dentist

    აქტიური წევრი

  • Administrator
  • 1728 posts
  • ადგილმდებარეობა
    თბილისი

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 19:23

რა გავაქართულო თენგო? :)

ჩემს კომპიუტერში სტატიის შრიფტი ინგლისურად გამოჩნდა გიო. ეხლა სხვა კომპში ვნახე და ქართულადაა :) შეიძლება ბრაუზერების ბრალია, მაგრამ ყველა ვარიანტში ფორუმზე ჯობია ქართული სილფაენით წერა



#12 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 18 04 2014 - 20:34

ააააა გასაგებიაააა :)



#13 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 22 04 2014 - 18:04

O                 kareliis Sida zRva(onegis tba)

 

კარელიის ტყიან,კლდოვან და ჭაობიან მხარეში მდებარეობს ფრიად საოცარი ფორმის დიდი ტბა.რაღაც უცნაურ ურჩხულს ჰგავს:ჩრდილოეთისკენ შორს გაუშვერია საცეცების მსგავსი უბეები,ერთი მათგანო ხორთუმს გავს,მეორე უზარმაზარი კიბოს მარწუხებს.

ეს ონეგის ტბაა,იგივე ონეგო-ზველთაგანვე ასე უწოდებენ მას.სიდიდით ეს ტბა მეორეა ევროპაში. amboben,rom Zvelfinurad ,,onego,, niSnavs ,,tbas romelic bolavs,,.ase imitom uwodes,rom am mxareSi xSirad icis nisli.magram zogi geografi am axsnas ar eTanxmeba.maTi azriT,es saxelwodeba momdinareobs mdinarisagan,romelic tbis aRmosavleTiT miedineba.an piriqiT mdinares daerqva tbis saxeli.onegos didi ladogas umcros dasac uwodeben.igi ladogis tbis naxevaria sididiT,Tumca sigrZiT TiTqmis 50 km aWarbebs mas.

sainteresoa gavigoT,evropis am or gigantur wyalsatevs ratom uwodeben dobilebs?

Amas Turme seriozuli safuZveli aqvs.es gigantic tbebi mxolod imitom rodi arian naTesavebi,rom kontinentze yvelaze didebia da erTmaneTTan axlos mdebareoben.mTavari is gaxlavT,rom isini TiTqmis erTdroulad gaCndnen ukanaskneli myinvarebis ukandaxevis Semdeg.

es uzarmazari Rrmulebi,romlebic axla ladogisa da onegis tbebs ukavia,jer kidev gamyinvarebamde arsebobda.isini uZveles geologior epoqebSi gaCenila dedamiwis qerqis Zvrisa da rRvevis Sedegad.myinvarebma,romlebmac CrdiloeTidan araerTxel Seuties evropas,gaauToves,moaswores im qvabulebis fskeri,Semdgom tbebma rom daikava.

onegis tbis samxreTi da CrdiloeTi nawilebi mkveTrad gansxvavdeba erTmaneTisgan,gansakuTrebiT napirTa agebulebiTa da moxazulobiT.

centraluri onego tbis samxreTi nawilia.aq aris Tavmoyrili tbis wylis umetesi nawili,siRrmec mniSvnelovania-zogan 100-110 metri.napirebic mravalferovania-kldovani,qviSiani,daWaobebuli.

sul sxvanairia tbis napirebi CrdiloeT nawilSi.aq gamoiyofa ori yure-didi da patara onego.isini grZlad arian gaWimuli CrdiloeTisaken.

aRmosavleTi yure mcire onegodan CrdiloeTisaken miemarTeba da aRwevs qalaq medveJogorskamde.aq mas ponevecis yure ewodeba.amisgan warmoiSva saxelwodeba qalaq povenecisa,sadac iwyeba erT-erTi umniSvnelovanesi xelovnuri wyalsavali gza-TeTri zRva-baltiis arxi,romelic volgas akavSirebs TeTr zRvasTan.

didi onego iyofa yureebad,romlebsac aq ubeebs uwodeben.ube samia:kudropogis,ilem-gorisa da liJemis.

ube-yureebis napirebi Zalze klaknilia.isini tyiani da kldovania,bevrgan pirdapir wyalzea gadamdgari.uamravi patara ube erTmaneTisgan gamoyofilia koncxebiT.koncxis SverilebiT TiTqos viRacas uzarmazari uroTi daumsxvreviao-wyalSi uamrav lodebad yria.roca Zlieri qari qris,lodebi wylidan amoyofen xolme Tavs.

did yureebs Soris farTo naxevarkunZulia_zaoneJi.es aris tyiani,kldovani,Waobiani da Zveli Tqmulebebis mxare.onegis tbaSi bevri kunZulia,aTasxuTaze meti.xSiri tyiT Semosili,yureebiTa da ubeebiT SeWril-SemoWrili kunZulebis wyalobiT tba momxiblavi da Tvalwarmtacia.yvelaze didi kunZulebia klimecki,bolSoi lelikovski da suisari.zogierTi kunZuli sruliad udaburia,maTze iSviaTad Tu daudgavs fexi adamians.zogi ki saxelganTqmulia dam Tel msoflioSi cnobili.aseTia,magaliTad,kiJi.nakrZali,romelmac saxeli gaiTqva xisgan agebuli xalxuri xuroTmoZRvrebis ZeglebiT,iuJni oleni imiT aris cnobili,rom igi am mxaris Zvel mcxovrebTa saZvalea.

onegis tbas mravali didi Tu patara mdinare erTvis.maT Soris aRsaniSnavia Suia,suna,vodla,andoma,viterga.zogi maTgani boboqari da mSfoTvarea,Woromebiani da CanCqerebiani,zogi ki wynari da mdored momdinare.

Suisa da sunas Sesaxeb arsebobs Zveli kareliuri legenda:es mxiaruli da enaWartala debi gerdigverd miedinebodnen.erTxel suna daiRala,miwva da CaeZina.Suiam es ver SeamCnia,gza ganagrZo da karga Sors wavida.sunas gaeRviZa da gaiqca,rom das dasweoda.igi miqroda tyeSi,axteboda lodebsa da kldeebs.sadac kldes ver gadalaxavda,suna pirdapir Tavqve eSveboda.ase gaCnda am mdinareze CanCqerebi:girvasi,potporogi,kivaCi.suna daiqanca aseTi mZime samuSaoTi,mixvda,rom das ver daeweoda,darCenili gza wynarad gaiara da tbis wyals Seeria.

tbis done imazea damokidebuli,Tu ramden wyals miawvdis mas mdinareebi.gazafxulze,roca Tovli dneba,Senakadebi wyaluxvia da tbasac uxvad awvdis sazrdos.wylis done tbaSi TandaTan matulobs.ase grdZeldeba ivnisis bolomde.roca Tovli mTlianad gadneba,mdinareTa Camonadeni mcirdeba da tbis done nel-nela iklebs.

onegispireTSi zafxuli grili icis,xSirad qris brizi:dRisiT-tbidan xmeleTisken,RamiT-xmeleTidan tbisaken.tba iSviaTad aris wynari-mxolod zafxulobiT,TeTri Rameebis periodSi.saocrad Tvalwarmtacia onegis Crdilouri mkacri mSveniereba,gansakuTrebiT ganTiadisas,roca wylis uZrav sarkeze vardisfrad aTinaTindebian mzis sxivebi.

Semodgoma aq wvimiani icis,xSiria qari,Stormi,susxi.Stormi ucbad movardeba xolme,aiqoCreba tba,azvirTdeba talRa,romelic Slis tivebs da morebs napirisken erekeba.Semodgomaze myudroeba ar aris tbaze.

noembridan Sua aprilamde onegispireTSi civi zamTari sufevs:boboqrobs qarbuqi da qaraSoti,yinva 30-40 gradusamde aRwevs.

zamTris damdegs yvelaze adre iyineba qarisgan daculi wyalmarCxi yureebi da ubeebi tbis CrdiloeT nawilSi.yinulis safari TandaTanobiT miiwevs samxreTisken.

centraluri onego gvian iyineba.raki aq bevria wyali,siTbosac ufro didxans inarCunebs igi.tbaze rom qari dahqris,isic xels uSlis gayinvas-amsxvrevs gayinul ubnebs.mxolod Sua ianvarSi imorCilebs yinva wylis stiqions,yinulis javSans acmevs mas.gazafxulamde sZinavs onegis yinulis safarqveS.maisSi yinuli dneba.

mSvenieria onegispiris CrdiloeTis buneba.es tyiani mxarea,Zalze mdidari merqnis maragiT.aq izrdeba kareliis grZelboWkoiani naZvi,romlisgan saukeTeso xarisxis qaRaldi mzaddeba.saxelganTqmulia kareliis aryisxe,romlisganac amzadeben avejs.aq aris nakrZali koromebi.onegispireTis uRran tyeebSi binadrobs losi,daTvi,mgeli,gareuli Rori,focxveri,kverna,wavi,ciyvi.aqauri wyalsatevebi Crdiloamerikuli ondatras meore samSoblod iqca.

onegispireTSi uamravi frinvelia,maT Soris wylis frinvelebic.frinvelTa saaxloebiT 200 saxeoba binadrobs.aq tyis tevris batonpatronia soRo.onegispireTis tye uzarmazari bunebrivi plantaciaa kenkrovanebisa.aq uxvadaa CrdiloeTis mxaris yvelanairi kenkra:wiTeli mocvi,marwyvi,StoSi,miwamayvala,mocvi,Jolo,mocxari,lurji mocvi.

onego mdidaria TevziT.masSi binadrobs kareliis tbebisaTvis damaxasiaTebeli yvela saxeobis Tevzi.yvelaze metia nafota,sigi,hariusi,cqimura,Wapala,Ciqvi.am Tevzebs SexvdebiT tbis yovel kunWulSi.wyalsatevSi binadrobs salamurac,romelic tofobis dros Senakadebis zemowelisaken mieSureba.onegis tbaSi aris Zvirfasi sarewao Tevzebic-oraguli da kalmaxi.winaT kalmaxi ar iyo da igi somxeTidan mosuli stumaria.sevanis tbidan TviTmfrinavebiT gadmoitanes am Tevzis milionobiT qviriTis marcvali.iSxani Seegua aqaurobas da onego mis meore samSoblod iqca.baikalis erTerTi Tevzic gamravlda am tbaSi.(ver gavarkvie romeli oRond etyoba ar abazreben).

 

მიმაგრებული მინიატურები

  • RU_Karelia_Onego_Lake_Meteor.JPG
  • onego_1.jpg
  • oneg_oz1.jpg
  • d96023b2e8d1.jpg
  • 58749991.jpg
  • 19626190_65_Onego.JPG
  • russkaya-rybalka-na-onego.jpg


#14 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 28 04 2014 - 23:25

                     tyupi tba(Cudi da fskovi)

estoneTis da ruseTis federaciis sazRvarze mdebareobs didi wyalsatevi,romelic TiTqmis 150 kilometris sigrZezea gadaWimuli meridianis mimarTulebiT.es aris erTmaneTze gadabmuli Cudisa da fskovis tbebi,romlebic evropis did tbaTagan yvelaze ufro dasavleTiT mdebareobs.misi farTobi 4 300 kvadratul kilometrze metia.

SeerTebul tbebs ukavia myinvaruli Rrmulis farTo fskeri.qvabulis morfologiuri agebulebiT tyupi tba iyofa or muxlad.CrdiloeTiT aris didi muxli,romelsac Cudis tba ewodeba(estonurad peipsi-iarv).misi farTobia 3 600 kvadratuli kilometri.samxreTiT mdebare wyalsatevs hqvia fskovis tba(710 kvardatuli kilometri).isini SeerTebulia 25 kilometri sigrZisa da 2-4 kilometri siganis srutiT.(estonurad liami-iarv).

am tyupi tbis samxreTis muxlSi(fskovis tbaSi)Caedineba mdinare velikaia,CrdiloeTis muxlidan (Cudis tbidan)ki gaedineba mdinare narva.pirvelis SesarTavi da meoris saTave TiTqmis erT meridianze mdebareobs.ise gamodis,rom tbis mTeli auzi TiTqos gafarToebuli xeobaa am mdinareebisa,romelTac sxvadasxva saxeli hqviaT,magram arsebiTad warmoadgenen mTavar nawilebs tba- mdinaris didi da erTiani sistemisa.

orive muxli wyalmarCxia:wylis saSualo siRrme daaxloebiT 7-8 metria,yvelaze meti 12-14 metri;mxolod tba-srutis erT adgilas aris wylis siRrme 15.5 metri.

tyupi tbis sanapiroebi umetesad dablobi da Waobiania.CrdiloeTis napirs gars ertymis qviSovani diunebis zoli.dasavleTis sanapiros SuanawilSi aris yvelaze maRali napiri.sanapiros xazi sworia,mxolod laxtinskis yurea gamonaklisi.

mTel tbaze daaxloebiT ocdaaTamde kunZulia,magram maTgan mxolod samia mozrdili.esenia:kolpino,piirisaari da kamenka.fskovis tbis SuanawilSi aris talabis arqipelagi.adgilobrivi mkvidrni winaT wyalsatevsac talabis tbas uwodebdnen.

geologebs miaCniaT,rom Cud-fskovis tba axalgazrdaa:igi 10 aTas welze cota meti xnisaa.tbis asaks angariSoben im momentidan,roca ukan daixia myinvarebma,romlebic bolo gamyinvarebis periodSi CrdiloeT evropis vrcel teritorias faravda.isic SemCneulia,rom amJamad nelnela maRla iwevs dedamiwis qerqi,romelic ganTavisuflda myinvarTa uzarmazari simZimisagan.aweva cota ufro swrafad xdeba tbis CrdiloeT nawilSi,ris gamoc wyali gadadis samxreTisaken.amis Sedegad samxreTis dablobi sanapiroebi Waobiandeba,qreba kunZulebi,itboreba soflebi,romlebic Zvel rukebzea aRniSnuli.

tbas mravali mdinare asazrdoebs.maTgan yvelaze didia velikaia.sxva Senakadebidan aRsaniSnavia emaigo,vixandu,pimJa,JelCa.

gazafxulze,Tovlis dnoba rom iwyeba,mdinareebi adiddebian da bevri wyali SeaqvT tbaSi.tbis done maRla aiwevs da maisSi ukve erTi metriT gansxvavdeba adrindelisgan.amis Semdeg tbaSi wylis done dabldeba,radgan mdinare narvas mTeli wlis ganmavlobaSi miaqvs tbisken Tavisi wili,Senakadebi ki wyalmarCxi gaxdnen.

roca tbis wyalSemkreb auzSi Tovli(maSasadame wyali)bevria da gazafxulic Zalas moikrebs,wyalsatevis qvabulSi imdeni wyali Semodis,rom tba napirebidan gadmodis da sanapiros dablobebi itboreba xandaxan 750 kvadratul kilometr teritoriaze.

wina ori saukunis ganmavlobaSi didi datborva moxda 1814,1840,1851,1924 da 1928 wlebSi.amaTgan yvelaze ufro grandiozuli iyo pirveli.1814 weli xalxis mexsierebaSi SemorCa,rogorc ,,warRvnis Jami,,.maSin wyali ise maRla aweula rom napiris beqobebs midgomia da Ziri gamouTxria maTTvis.bevrgan napirebi Camoqceula da aboboqrebul wyals raRa daakavebda.(raRa raRaJ)))

tbis aseTi katastrofuli gadasvla napirebidan did zians ayenebda adgilobriv mkvidrT.itboreboda soflebi,sayaneebi,saTibebi,baRebi.mcxovrebTa didi TxovniT SeimuSaves proeqti,romlis mixedviT mdinare narvas saTavidan tbis wylis nawili xelovnuri arxiT unda gaeSvaT olginis Woromamde.magram proeqti ar ganxorcielda,miiCnies rom am RonisZiebas ufro didi ubedureba moyveboda.wylisgan daSorebuli aRmoCndebiano sanapiro daba-soflebi,romelTa mcxovrebni Tevzis WeriT irCendnen Tavs.tba da mdinareTa SesarTavebi gameCeCiandeba,rac xels SeuSlis naosnobas,wylis daSrobis Sedegad darCeba qviSrobi,romelic soflis meurneobisaTvis gamousadegari iqnebao.

cxel zafxulSi,wyalmcirobis Jams,tbis sanapiro xazi ukan ixevs da SiSvldeba fskeris qviSian-Slamiani fskeri.oqtombris damlevs napirebTan pirvelad gamoCndeba yinulis natexebi.zomieri sartyelis yvela sxva wyalsatevis msgavsad,Cud-fskovis tba zamTrobiT yinulis mosasxamSi gaexveva xolme.es dekemberSi xdeba.gayinvis periodSi yinulis safars xSirad amsxvrevs qari da Relva,amitom zedapiri xorkliani da uswormasworoa.tbas rom yinulis sqeli fena gadaekvreba da yinvac Zalian mouWers,xSirad iseTi gruxuni gaismis,TiTqos zarbazani gaisroleso.es yinulis skdomis xmaa.sainteresoa imis aRniSvna,rom yovelwliurad TiTqmis erTsadaimave adgilas skdeba yinuli da Cndeba napralebi.

amas rom xedavdnen,adgilobrivi mkvidrni ambobdnen,,sunTqavs Cveni tba,eviwroveba mas artaxebi!,,anki rogor ar unda eviwrovebodes;yinulis sisqe 50-80 santimetria.

yinulis tyveobidan tba Tavisufldeba gazafxulze,mze rom daacxunebs da Tovli dnobas iwyebs.maisis damdegs yinuli mTlianad gadneba da tba gamococxldeba.tbis wyali maincdamainc gamWvirvale ar aris.fskovis tbaSi gazafxulobiT wyali moyavisfroa.amis mizezi is gaxlavT,rom Senakadi mdinareebi saTaves iReben WaobSi an Waobebze miedinebian:amitom tbaSi SemoaqvT wyali,romelSic blomadaa gaxrwnili mcenareTa naSTebi.Cudis tbaSi wyali zogjer moyviTalo-momwvanoa,zogjer ki mura ferisaa.roca zedapiri gayinulia da tba umetesad gruntis wyliT sazrdoobs,wyals yviTel-mwvane feri aqvs,magram roca mdinareTa Camonadeni matulobs(gasafxulsa da zafxulSi),mura elfers iRebs.

Cud-fskovis tbaSi dineba sustia,wyali miedineba fskovis tbidan Cudisaken.dineba yvelaze metad SesamCnevia sruteSi(Tbil tbaSi).

raki tba wyalmarCxia,igi kargad Tbeba.amis gamo masSi uxvadaa sakvebi da Tevzic blomadaa.tbaSi binadrobs 35 saxeobis Tevzi,romelTagan 22 saxeoba sarewao mniSvnelobisaa.aq aris tbis cqimuraq,Wapala,sigi,farga,kaparWina,Tavdida,qariylapia da sxva Tevzic.

sainteresoa aseTi faqti:TiToeul tbas Tav-Tavisi Tevzi yavs.Cudis tba saxelganTqmulia WapalaTi da sigiT(Cudis Wapala da Cudis sigi).Wapala ugemrielesi Tevzia sigisebrTa ojaxidan.erTi mozrdili Wapala kilogramze mets iwonis,sigrZiT ki 40-45 santimetria.daiWer or aseT Tevzs da uxac mzadaa.(atrakebJ)).

fskovis tbas ki Tavisi aborigeni yavs-tbis cqimura.es aris pawawina Tevzi,romelic 6-12 grams iwonis.pawawina ki aris,magram didi sarewao mniSvneloba aqvs.aq daWerili Tevzis 80-85 procenti tbis cqimuraa.gamoereva iseTi weliwadi,roca am namceca Tevzis gundebiT mTeli tba aivseba xolme.roca isini qviriTis dasayrelad mdinareSi Sedian,wyali piramde ivseba.tbis cqimuras Sesaxeb kidev unda iTqvas ramdenime sityva.am Tevzis sicocxle xanmoklea:igi 3 wels cocxlobs.namceca Tevzs megobari ar yavs,mteri ki uamravi.igi mtacebeli Tevzis sazrdoa,misi qviriTi ki tbis binadari yoveli cocxali arsebisa,visac ki gadaylapva SeuZlia.farga sanaxevrod am TevziT ikvebeba,qorWila TiTqmis aseve.TviTon cqimura riT arsebobs?igi zooplanqtons miirTmevs. Mmadloba yuradRebisTvis :)

 

მიმაგრებული მინიატურები

  • Лахтинский_разлив.JPG
  • 17650298.jpg
  • 130522105957.jpg
  • chudo-ozero.jpg
  • imag0015sq.jpg
  • Lake_Peipsi_Landsat2000.jpeg
  • pskov_lis.jpg


#15 Gia Chit 74

Gia Chit 74

    აქტიური წევრი

  • Super_Moderator
  • 2121 posts
  • ადგილმდებარეობა
    თბილისი

პოსტი დაწერილია 29 04 2014 - 00:03

გოხნარ აღარ ხუმრობ ხო ,ყოჩაღ ძმაო :)


  • goxnari likes this

#16 maxo06

maxo06

    აქტიური წევრი

  • Super_Moderator
  • 3259 posts
  • ადგილმდებარეობა
    თბილისი

პოსტი დაწერილია 29 04 2014 - 00:24

გოხო--გააგრძელე ძმაო წერე და წერე,მშვენივრად გამოგდის 


  • goxnari likes this

#17 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 29 04 2014 - 01:22

ვცდილობ ბრატციიიი ;) (არ გეგონოთ რომ თავში ამივარდა ან შექებამ მავნო ან კიდევ რაღაც კვერცხობები,მართლა ვცდილობ რამე გავაკეთო და იმიტომ დავწერე ვცდილობთქორა)


  • Gia Chit 74 likes this

#18 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 29 04 2014 - 18:07

                     K            kaspiis RviZli Zma(aralis zRva)

yazaxeTSi mimavali matarebeli mugojaris mTebs rom gadalaxavs,mgzavrebi myisve dainaxaven moSorebiT lurjad livlivebs raRac.TiTqos ixilav jadoqars moulaJvardebia dedamiwasa da haeris okeanis SemaerTbeli adgili.es aralis zRvaa-bunebis saocari qmnileba.

Ees uzarmazari wyalsatevi mdebareobs Turanis dablobis vrceli Rrmulis fskerze.misi wyali gars uvlis ust-urtis udaburi platos aRmosavleT sanapiros.(plato gadaWimulia yaraboRazgolis yuresa da amudariis deltas Soris).tbas didi fartobi ukavia,magram wyalmcirea:yvelaze didi siRrmea 68 metri,saSualo-16.wylis moculoba daaxloebiT 1000 kuburi kilometri.

zRvis dasavleT sanapiro flateebiania,aRmosavleTi dablobi da qviSiani,samxreTi ki monaleqi,damreci da daWaobebuli.zRvaSi bevri kunZulia-aTasze meti-magram ramdenimea didi(aRorZinebisa,barsaqel-mesi,qoqarali).zRvis saerTo farTobis daaxloebiT 3,5 procenti ukavia kunZulebs.

yazaxebi am zRvas uwodeben aral-TenRizs,rac ,,kunZulovan zRvas,,niSnavs.Tavdapirvelad ase erqva amudariis SesarTavsa da deltas,sadac marTlac bevria kunZuli.romlebsac qmnian uricxvi totebi da fSanebi.Semdeg mTel zRvas ewoda es saxeli.

Aralis zRvaze yofila iulius fuCiki(ra kacia fuCiki :D)man saxelwodeba poeturad gaiazra.mweralma zRva warmoidgina qviSis okeanesa da Suaaziis stepebSi mdebare kunZulad.am mxaris Sesaxeb daweril narkvevSi fuCiki ambobs:aralis zRva SeiZleba,SenTvis arafers niSnavdes es ori sityva.SeiZleba,Sen eWvadac ar ici,ra saswaulia masTan dakavSirebuli.Sen xom ar ici,ras niSnavs ukidegano stepebsa da udabnoSi dainaxo molivlive wyali,romelsac napiri ar uCans.yazaxebi mas uwodeben arals,rac kunZuls niSnavs.es zRva aris kunZuli materikis SuagulSi.

Aaqauri hava kontinenturia,zomieri sartylis Sidamaterikuli udabnoebisaTvis damaxasiaTebeli,magram iseTi mkveTrad gamoxatuli TaviseburebebiT gamoirCeva,rom sakuTari saxelic qvia aralis tipis hava.

aralispireTis zafxuli afrikuls gavs,zamTari ki TiTqmis polaruli icis.zamTrobiT zRva yinva-susxis samflobeloa.haeris temperature 30 gradusamde ecema;xandaxan ki 35-37 gradusiani yinvaa.Tovli Zalze cota modis.saerTod,aq ufro civa,vidre vTqvaT fineTis yureSi,romelic gacilebiT ufro CrdiloeTiT mdebareobs.zafxulobiT ki mze acxunebs aqaurobas.ivlissa da agvistoSi 40-43 gradusi siTboa CrdilSi.

yovelTvis lurji da moalerse rodia arali.xSirad qaris saTareSo asparezia igi.gansakuTrebiT aqtiurobs CrdiloeTis qari.igi ucbad amovardeba,aaqafebs wyals,wamoqoCravs talRebs,daeZgereba xomaldebs da cdilobs gezi Seacvlevinos maT.xSirad qari zRvidan xmeleTisaken qris.es zRvauria.igi Sors mierekeba qviSian dabal napirebze.qari rom Cadgeba,zRva mainc ver mSviddeba;wylis zedapiri kvlav didxans frTonavs da irxeva.

Aaralis klimati kargad aqvT Seswavlili meTevzeebs;isini mosalodneli amindis gamocnobaSi sagangebo biuros ar Camouvardebian(molodec).

Aai xalxis gamocdilebis ramdenime nimuSi:

Toliebi Tu Sors mifrinaven napiridan-SuadRe Zlieri qari qreba;Tu frinvelebi napirs ar Sordebian-Stormia mosalodneli.

Tu kvamli wylis zedapirs efineba-qari Zlierdeba.

Tu mzis Casvlisas ciskiduri wiTelia-mosalodnelia qariSxali.

Tu Sors myofi sagnebi ise moCans,TiTqos axlos ariano-male amindi gauaresdeba.Tu isini kargad ar Cans-mSrali amindi iqneba.

zRvis wyali gansakuTrebuli silurjiT gamoirCeva,ris gamoc ZvelaT ruseTSi arals lurj zRvas uwodebdnen.amboben,rom silurjis mixedviT arals SeuZlia metoqeoba gauwios am niSniT saxelganTqmul egeosis zRvas.TviTmfrinavidan rom davcqeriT zRvas,misi yvelaze ufro Rrma adgilebi muq-lurji Cans,wyalmarCxi adgili ki momwvanod gamoiyureba.

Aar gegonoT,rom wyali marTlac SeRebilia da lurj melans gavspiriqiT,igi Zalze gamWvirvalea.wynar amindSi bevr adgilas 15-27 metris siRrmeze moCans fskeri.

mdinareTa SesarTavebis maxloblad wyali mRvriea imis gamo,rom masSi tivtivebs Tixis umciresi nawilakebi.wyali aq zogan Riayavisferia,zogan Riawablisferi.

Aaralis zRvis wyali marilnaklulia.misi saSualo marilianoba samjer ufro naklebia,vidre msoflio okeanis wylisa.marilTagan Warbobs sulfatebi da karbonatebi(gogirdmJavasa da naxSirmJavas marilebi).gamodis,rom aralis wyali naxevrad mdinaris da naxevrad zRvisaa.

ratom aris aralis wyali marilnakluli?

Ees iyo aralis erT-erTi saidumlo,romlis amosacnobad mravali wlis ganmavlobaSi fiqrobdnen mecnierebi.

gaviangariSoT zogi ram da TviTonve mivxvdebiT,rom xangrZlivi fiqri da Tavistexa usafuZvlo rodi iyo.hidrologebma gansazRvres,rom amudariasa da sirdarias zRvaSi yovelwliurad SeaqvT saSualod daaxloebiT 18 da 10 milioni tona marili.mecnierma l.bergma daaxloebiT 80-ze meti wlis winaT gamoiangariSa,rom am mdinareebs zRvaSi SeaqvT 33 milioni tona marili.maSin marTlac ase iqneboda,radgan mdinareTa wyali ufro cota ixarjeboda miwis mosarwyavad.bergma isic daadgina,rom marilis saerTo maragi zRvaSi 10854 milioni tona iyo.dReisaTvis es ricxvi 11000 milionamde unda gavadidoT.marilis aseTi maragi zRvaSi SeiZleba dagroviliyo 350-400 wlis ganmavlobaSi.amudariasa da sirdarias ki wyali da marili zRvaSi SeaqvT mravali aTaswleulebis ganmavlobaSi.

sad wavida es auracxeli marili?

Mmecnierma l.blinovma daadgina,rom aralis zRvidan wylis didi raodenoba gadadis axlomaxlo mdebare tbebSi.wyali gaivlis qviSian fenas da ifiltreba.es tbebi aqtiurad monawileoben zRvaSi marilis balansis regulirebaSi-TviTon iReben aralisgan zedmet marils.SesaZlebelia,aralis marilnaklulobas raRac sxva mizezebic ganapirobebdes.sxva ucnaurobax axasiaTebs arals;raRac mizezis gamo igi ar emorCileba dedamiwis brunvasTan dakavSirebul fizikur kanonebs.

mdinareTa wyali,zRvebisa da didi tbebis dinebebi CrdiloeTis naxevarsferoSi marjvniv gadaixreba xolme dedamiwis brunvis ZalTa gavleniT.aralis ki Tavisi kanoni aqvs:dineba gadaixreba marcxniv,emTxveva saaTis isris moZraobis mimarTulebas.

ratom xdeba ase?ratom ar emorCileba arali dedamiwis fizikur kanonebs?gamoirkva,rom amis mizezi yofila aq gamefebuli CrdiloeTis Zlieri qari,agreTve wyalsatevis kalapotis Taviseburi agebuleba da mdinare amudaria,romelic samxreTidan erTvis zRvas.

raki aralis saidumloebebze Camovarda sityva,unda iTqvas,rom isini sxvac bevria.

Mmkvlevarebs aocebdaT is garemoeba,rom yvela zRvaSi siRrmis matebasTan erTad Jangbadis raodenoba mcirdeba,aralis zRvaSi ki piriqiTaa;siRrmeSi Jangbadi metia. Saidumlo amoicnes hidrobiologebma da hidroqimikosebma.ai,ra gamoirkva;

zRvis cxovelTa samyaro Raribia.wyalSi cotaa planqtoni da fskerze mobinadre organizmebi.amis gamoa,rom wyali Zalian gamWvirvalea,rom wyalSi gaxsnili Jangbadi mcire raodenobiT ixarjeba organuli narCenebis daJangvaze.

zRvis fskerze didi farTobi ukavia wyalmcenareTa,,mdeloebs,,.fskerze floris kargad ganviTarebas xels uwyobsmze,romlis xsivebi advilad aRwevs siRrmeSi wylis gamWvirvalobis gamo.mcenareebi gamoyofen Jangbads,romliTac mdidaria wylis siRrmiseuli fenebi.

TiTqmis ukve amocnobilia aralis kidev erTi saidumlo:wyalmcirobis dros,roca kaspia SimSilobs,aralis zRvaSi wyali bevria,wyaluxvobis dros ki piriqiT xdeba.

Hhidrologebma miagnes amis mizezs.kaspiis zRvas,ZiriTadad amaragebs volga,romelic wyals iRebs evrupuli nawilidan.roca am teritoriaze naleqi cota modis,volgaSi Caedineba saSualo normaze naklebi wyali,rac iwvevs kaspiis gasaWirs:masSi wylis done dabldeba.arali ki wyals iRebs amudariisa da sirdariidan,romelTa saTave Tovlsa da myinvarebSia.cxadia,Tbil periodSi Tovli da myinvari ufro swrafad dneba da uxvad awvdian wyals mdinareebs.

sxva mizezebic ganapirobebs imas,rom kaspiisa da aralis zRvebSi wyaluxvoba da wyalmciroba sxvadasxva periodSia.

zamTrobiT arali iyineba.Tavdapirvelad yinuli napirebTan Cndeba:CrdiloeT naxevarSi es xdeba noembris bolos,samxreTSi ki Sua dekemberSi an dekembris damlevs.yinuli TandaTan miiwevs Suagulisken da ianvar-TebervalSi zRvas mTlianad gadaekvreba.yinulis sisqe 30-70 santimetria.

Yyinulis dnoba samxreTidan iwyeba.es xdeba martSi.erTi Tvis Semdeg CrdiloeTi nawilic Tavisufldeba yinulisgan.axlomaxlo mcxovrebni yinuls inaxaven sagangebod mowyobil sardafebSi.cdiloben imdeni moimaragon,rom mTel zafxuls eyoT.Senaxul yinuls mravalnairad iyeneben,amTavresad ki Tevzis gasayinad da mtknari wylis misaRebad.aralis midamoebSi sasmelad gamosadegi wyali TiTqmis ar aris;amitom yinuli umniSvnelovanesi wyaroa mis misaRebad.zamTrobiT zRvaSi iyineba mxolod mtknari wyali,marili ki qvemoT rCeba.amis gamo yinulqveSa wylis marilianoba matulobs.

saerTo mimoxilva sruli ar iqneba,Tu mokled ar gavixsenebT aralis kvlevis istorias.

Aaralis zRvis Sesaxeb pirvel cnobas iZleva Cineli mogzauri Zaan ciani(II saukune).igi gviambobs Suaaziis stepebis,mTebis,tbebisa da mdinareebis Sesaxeb,moixseniebs,,dasavleTis zRvas,,romelic kaspiis zRva hgonia.

Aaralis Sesaxeb sakmaod swor cnobebs gvawvdian IX-X saukuneTa arabi swavlulebis naSromebi.maTSi laparakia imis Taobaze,Tu ra zomisaa zRva,rogoria misi napirebi.

Aamis Semdeg XVI saukunemde raime axali cnoba ar gvaqvs.rusul geografiol mecnierebas XVI saukunis damlevs ufro sarwmuno cnobebi hqonda,,lurji zRvis,,Sesaxeb.es rus mogzaurTa Sromis Sedegi iyo.

1627 wels Sedgenil,,naxazebis didi wignSi,,aRniSnulia ,,lurji zRva,,.ufro gvian,XVII saukunis damlevs,rusma geografma da istorikosma s.remexovma Seadgina uzarmazari naSromi,,naxazebis wigni cimbiris Sesaxeb,,.erT-erT naxazze sakmaod sworad aris aRniSnuli kaspiisa da aralis zRvebi,am ukanasknelis Senakadebi,amudaria da sirdaria.unda iTqvas,rom im dros ucxoeTSi Suaaziis am did mdinareebs kaspiis Senakadebad Tvlidnen.

19 saukunis SuaxanebSi aralis zRvis gamosakvlevad mraval wels muSaobda flotis oficeri a.butakovi.1848 wels orenburgSi aages Sxuna,nawil-nawil gadaitanes sirdariis qvemowelSi da aralis zRvaSi Seacures.butakovi da misi Tanamgzavrebi am patara xomaldiT dacuravdnen zRvaze,ikvlevdnen sanapiroebs,kunZulebs,dinebebs,mdinareTa SesarTavebs,zomavdnen siRrmeebs.ase Segrovda uamravi faqtobrivi masala hidrologiis,klimatis,morfologiis,mcenareTa da cxovelTa samyaros Sesaxeb,ris safuZvelzec Seadgines aralis zRvis aRweriloba da ruka.

BbutakovTan erTad arals ikvlevda ukraineli poeti taras SevCenko,romelic mefis mTavrobam gadaasaxla udabur aralispireTSi.poets sanapiroebisa da midamoebis mravali Canaxati gaukeTebia.aralis gamokvlevis saqmeSi udidesi wvlili miuZRvis akademikos lev bergs,romlis saxeli ganuyreladaa dakavSirebuli am zRvasTan.geografis mravali wlis kvlevis Sedegi ganzogadebulia monografiaSi aralis zRvis Sesaxeb.es wigni 1908 wels daibeWda,magram mecnierul Rirebulebas dResac inarCunebs.

Aaralis Sesaswavlad mravali kompleqsuri da savele saeqspedicio kvleva Catarda.gansakuTrebiT intensiuri muSaoba iyo meore msoflio omis Semdeg,roca amudariisa da sirdariis auzebSi gaCaRda didi hidroteqnikuri da energetikuli mSenebloba,ris Sedegadac gaizarda sarwyavi miwis farTobi,sameurneod gamoiyenes winaT gamouyenebeli teritoria.

wina saukunis gazeTebsa da JurnalebSi xSirad ibeWdeboda statiebi,romlebSic gamoTqmuli iyo SeSfoTeba aralis bedis gamo(vaaaa adrec icodnen SeSfoTebaJ)).ra moxda?ra daemarTa Cven zRva-tbas?ram SeaSfoTa sazogadoeba?

Aaralis zRvas Zalian didi sameurneo mniSvneloba aqvs yazaxeTisa da uzbekeTisTvis.zRva mdidaria TevziT,Tumca saxeobebi bevri ar aris-sul oci jiSia.sarewao mniSvnelobiT ufro gamoirCeva kobri,Werexi,kaparWina,idi,foreji,aralis zRva iZleoda sabWoTa kavSirSi daWerili Tevzis raodenobis 7 procents.

meTevzeebma zRvaSi axali jiSebic moaSenes,kargad Seegua aqaurobas kaspiis qaSayi.mdinareTa SesarTavebSi gaCnda sarewao nadiri ondatra.daiwyes lerwmis umdidresi rayas damuSaveba.lerwmisgan amzadeben qaRalds,celulozas,muyaos,samSeneblo masalas.aralis zRvaSi mravali RirsesaniSnavi adgilia.erT-erTi maTgania bunebrivi muzeumi-kunZuli barsaqelmesi.rac Targmnili amas niSnavs:,,waxval da veRar dabrundebi,,.es saxelwodeba tyuilad rodi daerqva kunZuls.marTlac SeiZleba waxvide da veRar dabrunde-wyurvilisgan daiRupo dedamiwis am kunWulSi,romelic xmeleTisgan zRviT aris gaTiSuli.aqla kunZuli saxelmwifo nakrZalia.aq moaSenes sxva adgilebSi TiTqmis sul amowyvetili cxovelebi:jeirani,kulani,saiga.eseni Zalze amtani cxovelebia:im balaxs sjerdebian,romelic kunZulze izrdeba,svamen zRvis wyals.am cxovelebs,romlebic iSviaTobad iqca dedamiwis xva mxareebSi,aqedan ugzavnian sxvadasxva qveynebis zooparkebs.kidev bevri ramis Tqma SeiZleba imis Taobaze,Tu ra didi sargebloba moqonda arals magram zRvas didi gasaWiri daudga.ubedureba SeumCnevlad,TandaTanobiT movida,rogorc sneuleba Seepareba adamians.daRupvis safrTxe emuqreba arals.

45-50 welia rac aralis zRva katastrufulad meCeCiandeba.60-iani wlebidan dawyebuli wylis done klebulobs.calkeul wlebSi 20-40 santimetriT.1966 wels zRvam daiwia 60 santimetriT,xolo 1968 wels 2 metriT.mdgomareoba cotaTi gamosworda 1969 wels,roca uxvi naleqis gamo wylis donem 70 santimetriT aiwia,magram amis Semdeg kvlav daqveiTeba daiwyo da 1971 wels zRvam 40 santimetriT saiwia.amas uaRresad arasasurveli Sedegi moyva:zRva daSorda meTevzeTa dabebis navmisadgomebs:sanapiro zolis vrceli teritoria gamoSra.samxreT aralis Tevzis sarewebis centri muinaqi winaT zRvis talRebisgan daculi iyo 3 kilometriani mZlavri jebiriT.axla wyalma 10 kilometriT daixia ukan da jebiri aralis winandeli Zalis mogonebasRa iwvevs.aralis zRvis katastrufuli gameCeCianebis mizezi mogexsenebaT:amudaria da sirdaria winadneburad veRar asazrdoeben zRvas.am mdinareTa auzebSi Seiqmna didi sarwyavi sistemebi,Zalian gaizarda sarwyavi miwis farTobi,aigo wyalsacavebi,gaCnda dasaxlebuli punqtebi,samrewvelo sawarmoebi.amudariis bevri wyali udabnoSi miaqvs yarayumis arxs.amudariisa da sirdariis auzebSi morwyvisa da axali miwis aTvisebis aseTi tempis gamo arali kidev ufro gameCeCianda da wyalmcire gaxda.1989 წელს ზღვა გაიყო ორ იზოლირებულ წყალსატევად.2003 წლიდან მისი ფართობი შეადგენს პირველად არსებულის მეოთხედს.2012 წელს ზაფხულში აღმოსავლეთის ნაწილმა მოიმატა მაგრამ შემოდგომაზე ისევ დაიკლო.iqiT miiwevs rom SeiZleba saerTod gaqres.

Aase gaCnda aralis zRvis problema.ra moxdeba Tu zRva gaqreba?es aw giganturi wyalsatevi TviT bunebam Seqmna udabnoSi,Seqmna rogorc klimatis regulatori da miwisqveSa wylis masazrdoebeli wyaro.milionobiT wlis ganmavlobaSi zRvam Tavis aremaareSi SeimuSava erTgvarad gawonasworebuli pirobebi,romlebic sakmaod xelsayrelia misTvisac da adamianisTvisac.sul sxva ambavi datrialdeba Tu zRva gaqreba:dairRveva saukuneebSi gamomuSavebuli wonasworoba.gruntsa da arteziul wylebs masazrdoebeli wyaro aRar eqnebaT,maTi done mkveTrad daiwevs;daSreba Webi,Sewydeba wylis Seferxeba WaburRilebidan;uwyloobiT gadaxmeba balaxi da saZovari udabnod gadaiqceva;gaRaribdeba zRvis flora da fauna;aRar iqneba Tevzi da bevri ram,rasac zRva aZlevs adamians.rodesac damSrali zRvidan qari aitacebs marilebs dam Tel mxares mohfens.maSin daRupvis safrTxe SeeqmnebaT xorezmisa da yarayalpayeTis bambis oazisebs.(ise rukaze Tu daakvirdebiT eg ambavi kai xnis dawyebulia,exxx saocari tba iyo).aralis zRvis SenarCunebis problemaze momuSave specialistebi darwmunebulebi arian,rom zRvis gadarCena SeiZleba.(mara araferi ar keTdeba).amisaTvis saWiroa sworad movawyoT rwyva amudariisa da sirdariis auzebSi,yanebidan gamosuli wyali mTlianad davubrunoT mdinareebs,SevamciroT wylis danakargi,movawesrigoT arxebSi misi ganawileba,saerTod,gavufrTxildeT wyals,davzogoT igi.Tu ase moviqeciT aralis zRva gadarCeba da momavalSic did sargebels moutons adamians.(meti ar aris Cemi mteri).

 

 

დიდი მადლობა ყურადღებისთვის :)

მიმაგრებული მინიატურები

  • Reki_UZ2.jpg
  • 0_872e5_980d2e19_orig.jpg
  • Aral.jpg
  • aralsee-luftbild.jpg
  • iss017-e-19616.jpg
  • post13521196418286_3.jpg

მიმაგრებული სურათები

  • image.php.jpeg


#19 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 06 05 2014 - 14:45

                                                                                           balxaSi

yazaxeTis rukas Tu yuradRebiT davakvirdebiT,ramdenime friad saintereso geografiul Taviseburebas SevamCnevT.

yazaxeTSi bevria uzarmazari tbebi;am mxriv mas msoflios vercerTi qveyana ver Seedreba.

sami yvelaze didi wyalsatevi-kaspia,arali da balxaSi-TiTqos ufros-umcrosobis mixedviT Caumwkrivebia bunebas.kaspia da arali mlaSea,balxaSisa ki mxolod nawilia mlaSe.

es tbebi stepis wyalsatevebia,romlebic mdidaria TevziT.

Kkaspia da arali RviZli Zmebia-isini odesRac Zveli zRvis nawilebi iyo.saocari is aris mxolod,rom balxaSi maTTan arasodes yofila dakavSirebuli.balxaSi alayulisa da sasikyulis tbebTan erTad iyo nawili Zveli zRvisa,romelic balxaS-alayulis RrmulSi mdebareobda da gvalvis periodSi calkeul wyalsatevebad danawilda.

balxaSi rom winaT alayulisa da sasikyulis tbebTan iyo dakavSirebuli,amas adasturebs samive maTganSi erTidaimave saxeobis Tevzebis arseboba(balxaSis qorWila,marinka,gubaCi).

balxaSis tba msoflios yvela didi wyalsatevisagan gamoirCeva friad Taviseburi formiT:igi wagrZelebulia da napirebi ise SeWril-SemoWrili aqvs,TiTqos uamravi frTa gamosxmiao.

wylis zedapiris farTobi tbaSi cvalebadia.igi icvleba imis mixedviT,Tu ramden wyals Semoitanen tbis qvabulSi mdinareebi ili,yarayali,aqsu,lefsa.Tu wyaluxvi weliwadi dadga,tbis farTobi izrdeba,xandaxan 22 aTas kvadratul kilometrsac aRwevs;magram Tu tbis auzSi naleqi cota movida,mdinareTa Camonadeni normaze naklebia,ris gamoc wyalsatevis farTobi 17 aTas kvadratul kilometramdec ki mcirdeba.

sainteresoa aRiniSnos,rom tbis did farTobs sulac ar Seesabameba wylis siRrme,romelic saSualod 6-7 metria(yvelaze didi 26 metri).

balxaSi bunebis saswaulis gansaxierebaa.aba sad ipovit dedamiwaze meore wyalsatevs romlis wyalic naxevari mtknaria da naxevari mlaSe.

Ggeografebma es amocana ver axsnes sanam tba gulmodgined ar gamoikvlies,aRmoCnda,rom SuanawilSi tbaSi Rrmad aris SeWrili naxevarkunZuli sariesiqi.igi balxaSs yofs TiTqmis Tanabar or nawilad,romlebic erTmaneTs ukavSirdeba viwro(3.5 kilometri)uzinaralis srutiT.

Aam sruteSi zafxulobiT uxvad izrdeba tenismoyvaruli mcenareuloba,ris gamoc tbis sxvadasxva naxevars Soris wylis gacvla-gamocvla TiTqmis ar xdeba.

balxaSis dasavleT nawils(ukavia tbis saerTo farTobis 60 procenti)erTvis mdinare ili.es tbis yvelaze didi Senakadia.ilis saTave tianSanis mTebSia,sadac mdinare uxvad ikvebeba mdnari myinvarebiTa da TovliT.balxaSis tbaSi mdinareTa Camonadenis daaxloebiT 80 procenti ilis wilad modis.ili da balxaSis sxva Senakadebic zafxulSi wyaluxvia,zamTrobiT ki Zalian wyalmarCxi.Tovlis dnobis periodSi tbis done 2-3 metriT aiwevs xolme.raki ili balxaSis dasavleT nawils erTvis,aq wyali TiTqmis mTlianad mtknaria da mRvrie,rac mdinaris CamonataniTaa gamowveuli.

balxaSis aRmosavleT nawils erTvis yaratali,aqsau,lefsa.eseni ilisTan SedarebiT gacilebiT patara mdinareebia.maTi Camonadenis nawili morwyvaze ixarjeba,ris gamoc tba cota wyals iRebs.es aris mTavari mizezi imisa,rom tbis am nawilSi wyali mlaSea.samagierod,aqauri wyali kamkamaa,tbis fskeri Cans 5-7 metris siRrmeze.ganaTebis mixedviT wyali xan molurjoa,xanac zurmuxtisferlurji.

Nnoembridan aprilamde tba yinuliTaa Semosili.SeiZleba iTqvas,rom balxaSispireTSi naxevrad udabnoa.saiTac gaixedav,umetesad qviSian da qvian adgilebs dainaxav.

samxreT sanapiro dacemuli qviSiani vakea,erTferovani da sevdismomgvreli.am erTferovnebaSi Tvals axarebs mxolod lerwmis viwro zoli sanapiros gayolebiT da mcenareuloba mdinareTa SesarTavebSi.tbis napiridan mTis Zirebamde gaWimulia uzarmazari qviSiani masivebi;Tauqumi,muiunqumi,sari-iSiq-otrau.balxaSis umTavresi Senakadebi am masivebze moedinebian da Zvirfasi wylis mniSvnelovan nawils gzadagza kargaven.

balxaSis CrdiloeT napiri maRalia,kldovani da Zlier SeWril-SemoWrili.aqedan gadaWimulia qvian-qviSiani udabno,yazaxeTis wvrilgorakebis samxreTi nawili.am masivis siRrmidan balxaSisken mravali mdinare moedineba,magrad tbamde ver aRweven-mTeli wyali gzadagza kalapotSi ikargeba.mcenareebiTac Raribiaaqauroba:aqa-iq moCans saqsaulis mtvriani raya,miwas Zlivs acilebian abzindas,tereskenis,juzRunis buCqebi.sicocxle Cqefs mxolod mdinareTa xeobebSi,sadac wyalia:mwvaned xasxasebs lerwmis raya,Tvals itacebs zurmuxtisferi Walis mdeloebi,gadaWimulia tugais gauvali masivebi.

Aam dalocvil adgilebSi mravladaa frinveli da nadiri.adamianisTvis TiTqmis gauval tevrebSi daexetebian gareuli Rorebi,blomadaa Sveli,antilopa,maCvi,mela,solongo,kurdReli.bevria aq frTosanic.didi frinvelebi-varxvi,gedi,yanCa,bati-mSvidobianad cxovroben ufro patarebis-ixvis,kokorinas,xoxobis mezoblad.

balxaSi Tevziani tbaa,sul cota xnis winaT Tevzis mxolod ramdenime saxeoba binadrobda aq.tbis ZiriTadi mkvidrni iyvnen balxaSisa da ilis marinka,balxaSis qorWila,gubaCi,goliani.axla maTze metia Semoyvanili saxeobebi:kobri,farga,kaparWina,foreji.swored esenia TevzWeris ZiriTadi obieqti.

saocaria aqauri kobris Tavgadasavali.20 saukunis damdegs moyvarulma meTevzem f.bogdanovma isikyulis tbidan ramdenime kobri waiyvana da qalaq alma-aTas gareubanSi Tavis guburaSi gauSva.saqme kargad wavida-Tevzi gamravlda.bogdanovis did guburaSi naxevarfuTiani kobrebi dacuravdnen.

erTxel kokispiruli wvima movida.wyalma kaSxali gaarRvia,kobrebis umetesi nawili patara mdinare almaaTiankaSi gadavida,iqidan ki mdinare ilis gavliT balxaSis tbaSi Sevidnen.es iyo 1905 wels.moxda gaugonari ram:daaxloebiT Svid-rva wlis Semdeg tba da misi Senakadebi kobriT aivso.axla es Tevzi balxaSis siamayea,igi yvela sxva Tevzze ufro metia tbaSi.tbaSi daWerili Tevzis 70 procenti kobris wilad modis.1955 wels tbaSi gauSves 3 aTasze meti farga.aseTi didi wyalsatevisTvis es raodenoba wveTia zRvaSi,magram Sedegma molodins gadaaWarba.xuTi wlis Semdeg farga xSirad moyveboda ankess,axla ki meore adgili ukavia balxaSis tbaze TevzWeraSi.axal garemos kargad Seegua da erT-er|Ti ZiriTadi sarewao Tevzi gaxda balxaSis kaparWina.

Mmadloba yuradRebisTvis. :)

მიმაგრებული მინიატურები

  • вода3.jpg
  • 02_big.jpg
  • 8.1.15kz.jpg
  • 12.jpg
  • 1392739531_b4977ba5e44f.jpg
  • balhash3.jpg
  • balxash4.jpg
  • ozero-balxash.jpg
  • River-ili-2.jpg
  • STS039-085-00E_Lake_Balkhash,_Kazakhstan_April_1991.jpg


#20 goxnari

goxnari

    წევრი

  • Members
  • PipPip
  • 80 posts

პოსტი დაწერილია 15 05 2014 - 00:54

                                                                                   i s i k y u l i (ისიქ-ქოლი)

mTaTaSoris uzarmazar qvabulSi,zRvis donidan 1609 metris simaRleze,gadaSlilia TvalismomWrelad lurji tba.es gaxlavT isikyuli-tianSanis margaliti,yirgizeTis mSveneba da siamaye.

tba iseTi didia,rom ,,yirgizeTis zRvas,, uwodeben.misi sigrZe 180 kilometria,yvelaze didi sigane ki (kurort Copon-aTas gaswvriv)-52 kilometri.

tbas irgvliv qedebi SemosjaWvia.alaTaus(Wreli mTebis)mwvervalebi zRvis donidan 4-4.5 aTas metr simaRleze azidulan.CrdiloeT napiris gaswvriv gawolil mTagrexils qungei alaTau(mzisken macqerali)qvia,xolo qeds,romelic samxreTidan ertymis gars qvabuls,ewodeba Tersqei alaTau(mzisken zurgSeqceuli).maTs mwvervalebs Tavs adgas myinvarTa gvirgvinebi,mzis sxivebSi rom brwyinaven.

isikyulis wylis zedapiris farTobia 6280 kvadratuli kilometri xolo siRrme 702 metria.siRrmis mixedviT isikyuli rekordsmenia msoflios maRalmTianeTis tbaTa Soris.amnair tbaTagan farTobiT igi mxolod titikakas CamorCeba,siRrmiTa da moculobiT ki masac aRemateba.

Ggamoirkva,rom siRrmesTan aris dakavSirebuli tbis erTi Tandayolili saidumloeba,romelzec misi saxelwodebac migvaniSnebs:isikyuli yirgizulad,,Tbil tbas,,niSnavs.

weliwadis Tbil periodSi tbis wylis uzarmazari masa kargad Tbeba.mziani dReebi aq ukve martSi iwyeba,tba xarbad isrutavs siTbos da inarCunebs mas.ivlis-agvistoSi wylis zedafena 18-20 gradusamde Tbeba,zogan ki,wyalmarCx adgilebSi 25-29 gradusamdec.

qvemoT ufro naklebad Tbili fenebia.magaliTad,50 metris siRrmeze wylis temperatura 6-8 gradusia;zedapiridan 50-200 metris siRrmeze da ufro qvemoTac yvelaze civ periodSic ki temperature mudmivia-daaxloebiT 4 gradusamde.

Semodgoma rom moaxlovdeba da mze ufro naklebad aTbobs dedamiwas,tba nelnela civdeba.magram yvelaze civ zamTarSic ki igi mTlianad gacivebas ver aswrebs da imden siTbos inarCunebs,rom haeris yvelaze dabali temperaturis drosac ar iyineba.da gamudmebiT livlivebs lurjad.

Ddid siRrmesTan aris dakavSirebuli isikyulis kidev erTi Tviseba.tbis wyali saocrad kamkamaa:15-20 metris siRrmeze kargad Cans TeTri disko.didi siRrmisa da gamoWvirvalobis gamo isikyulis wyali gansakuTrebuli silurjiT gamoirCeva.am TvisebiT saxelganTqmulia Jenevis tba da aralis zRva,magram isikyuli maTze ufro metad xasxasebs lurjad.feriT kaSkaSa lurjia firuzovani elferiT.

wyals isikyuli iRebs mravali mTis mdinarisagan,romlebic yoveli mxridan erTvian mas.maTgan yvelaze didebia yarayoli,aqsu,tiupi,jarlagini,korumdi,Con-aqsu.zogierT mdinares saTave qedebis mwvervalebze aqvs Tovlsa da myinvarebSi.mTis civi wyali xeobebiT eSveba tbispira vakeze,sadac mas elodeba yanebi da baR-bostnebi.rac amaT morCebaT,tbaSi Cadis.

isikyulis Senakadi daaxloebiT samocdaaTia,magram iqidan arcerTi mdinare ar iRebs saTaves-tba gaudinaria.raki asea,unda vikiTxoT:sad midis Senakadebisgan motanili wyali?

saqme is gaxlavT,rom isikyuli uzarmazari amaorTqlebeli Tasia.weliwadSi tbis zedapiridan orTqldeba daaxloebiT xuTi kuburi kilometric wyali.aorTqlebuli teni ukanve brundeba tbaSi:nawili wvimisa da Tovlis saxiT,nawili ki Senakadebis meSveobiT.mimdinareobs wylis mimoqceva-mudmivi bunebrivi procesi,ris wyalobiTac arsebobs swored isikyuli.

Senakadebs mTebidan moaqvT SesaniSnavi mtknari wyali-grili da sufTa.tbaSi ki wyali mlaSea,marTalia ise mlaSe ara rogorc okeanisa da zRvis wyalia,magram sasmelad main car varga.erT litr wyalSi saSualod 5.6 grami sxvadasxva Marilia.ratom aris ase?risganaa,rom tbis wyali mariliania?xom ar arise s isikyulis kidev erTi gamocana?Tavdapirvelad marTlac ase Canda.magram roca Senakadebis wylis qimiuri Semadgenloba gamoikvlies,yvelaferi naTeli gaxda.gamoirkva,rom erTi litri mdinaris wyali daaxloebiT 0.1-dan 0.2 gramamde marils Seicavs.gamoangariSeba Zneli aRar iyo da Sedegad aRmoCnda:mdinareebsa da nakadulebs isikyulis qvabulSi yovelwliurad SeaqvT daaxloebiT 500 tona sxvadasxva marili.

raki tba gaudinaria,Semotanili marili mTlianad masSi rCeba.ase TandaTanobiT xdeboda da xdeba tbis wylis gamlaSeba.daaxloebiTi gamoangariSebiT,tbaSi 10 miliardi tona marili unda iyos dagrovili.

isikyulis qvabulSi zamTari grili da Tbili.mcireTovlian icis.Zlieri yinva aq arasodes ar aris.zafxuli zomieria,Tbili,xangrZlivi.weliwadis am drois pirvel naxevarSi wvims xolme.Takara sicxe ar icis.Semodgomaze simyudrove da simSralea.mTeli seqtembris ganmavlobaSi xalxi kvlav banaobs da irujeba mzeze.

tbaze qari icis;igi yoveli mxridan qris.ufro xSiria dasavleTis qari,romelsac ,,ulans,,uwodeben.igi Suaaziis udabnoebidan modis da amitom tenit Raribia.sanam qedebs gadaivlis da qvabulSi gadava,,ulani,,gzadagza tovebs tens da uwylo xdeba.Semdeg ki,tbis zedapirze rom daqris,qari RrubeliviT Seiwovs tens,damZimdeba da roca mTaTa ferdobebs Seefineba,macocxlebel wvimas mouvlens dedamiwas.amis gamoa,rom atmosferuli naleqebi uaRresad uTanabrod nawildeba tbis qvabulSi,romelic havis mixedviT or sruliad gansxvavebul nawilad iyofa.

dasavleTi nawili,romelic mcire tens iRebs,gvalviania.qalaq ribaCis raionSi weliwadSi daaxloebiT 100 milimetri naleqi modis,e.i.imdeni,ramdenic udabnoSi.es adgili mTel mxareSi yvelaze Raribia mcenareulobiT.

tbis aRmosavleT nawilSi uxvad modis naleqi,10-20-jer ufro meti,vidre ribaCis midamoebSi.amitomac aq blomadaa tianSanis mcenareuloba.

Qqari ,,santaSi,,aRmosavleTidan qris da qvabulSi Rrmad ar iWreba.igi gansakuTrebiT zamTrobiT mZvinvarebs.zogjer aboboqrebuli,,santaSi,,TovliT Caxergavs xolme uReltexilebsa da gzebs,romlebiTac tbispira dasaxlebuli punqtebi garesamyaros ukavSirdebian.cxaddeba avrali,mTebs miaSureben maSveli razmebi zvavebisagan gzis gasawmendad.

tbaze icis saukTari,adgilobrivi susti qaric-brizi-romlis saufloa sanapiros axlomaxlo zona.dRisiT tbidan xmeleTisaken rom brizi qris,imas ,,mezRvaurs,,uwodeben,RamiT ki sapirispiro mimarTulebiT qris ,,samToeli,,mTis qari.

Aaziis samxreT mxareebSi mkveTrad gamoxatuli kontinenturi havaa,magram isikyulis raioni am mxriv iSviaTi gamonaklisia.tbis qvabulSi Tanabari da rbili teniani havaa.aqauri hava ukeTesia vidre Jenevis tbis midamoebSi.isikyulis haeris umTavresi Rirseba is aris,rom igi sufTaa da gajerebuli ozoniT.mravalwliani dakvirvebebiT daaskvnes rom am tbis hava da haeri samkurnaloa.

tbis  sanapiroebidan qedebis Zirebamde gadaWimulia stepi,romlis vrceli farTobi gadaxnulia.iqac ki,sadac bevri naleqi modis,miwas morwyva Wirdeba.rwyvis saqme kargad aris mogvarebuli.am mizniT iyeneben mravali mdinaris wyals.stepis zemoT buCqnaris zonaa.kidev ufro maRla,zRvis donidan 2000 metris zemoT,wiwviani tyis zonaa,romelSic tianSanis naZvi gamefebula.daaxloebiT 3000 metris simaRleze tye aRar aris.mis magivrad gadaWimulia saucxoo alpuri mdeloebi,romelTac gadmoscqeris myinvarebiTa da mudmivi TovliT dagvirgvinebuli kldovani mTagrexilebi.

tbis maxlobel mTebSi binadroben Sveli,gareuli Txa,jixvi,mgeli,daTvi,jiqi,afTari.miuval kldeebSi budoben svavebi,romelTa frTebi 3 metrze iSleba..tbis napirebi bevrgan lerwmis xSiri rayiTaa dafaruli.mravladaa aq bati,ixvi,gedi.rayaSi binadrobs ondatra;gamravlda Semoyvanili xoxobi.yovelwliurad aq asiaTasamde sxvadasxva frinveli gamoizamTrebs xolme.visac isikyulis tbaze frTosanTa gamosazamTreba unaxavs,arasodes daaviwydeba es araCveulebrivi sanaxaoba.

roca zomier sartyelsa da CrdiloeTis ganedebSi dRe moklea da foTolcvena iwyeba,xolo mdinareTa Tu tbaTa napirebTan pirveli Wirxli gaCndeba,gadamfreni frinvelebi gamosazamTreblad Tbil mxareebs miaSureben.aTeul aTasobiT frTosani moawydeba am dros isikyuls.gansakuTrebiT bevria maT Soris ,,yizilbaSebi,,-wiTelTaviani da wiTelniskartiani ixvebi.isini wyalze daeSvebian ara jguf-jgufad,aramed wrexazis formiT(wrexazis sigrZe ramdenime aTeuli kilometria).

tbaze gamosazamTreblad modis gedi,mravalnairi ixvi,kokona,ixvinja,batasini,melota.gamozamTrebis periodSi frinvelebs veravin axlebs xels-akrZalulia.pirvelad gedebi mofrindebia xolme.isini ori saxeobisaa:myivani da sisina gedebi.Cargaven Tavs frTis qveS da sZinavT.ritmulad irwevian isini molivlive tbis zedapirze.kacs egoneba tba TeTr kunZulebs daufaravso.rodesac tbas aisida da daisis aTinaTi dasTamaSebs,gedebi mRerian-ismis naRarisebri xorxismieri xma.gedebi frTxiloben:dRisiT napiridan Sors arian,saRamos ki miuaxlovdebian da TavTxel wyalSi eZeben sakvebs.zamTaric gavida,mzes Zala moemata,Tovli dneba.am dros gedebi mousvenrad arisn.gadafrenamde 10-15 dRiT adre isini gund-gundad afrindebian xolme.varjiSoben,Zalas isinjaven Soreuli mgzavrobis win.bolos dgeba moment roca STamomavlobis gagrZelebis gardauvali kanonis ZaxiliT gedebi da sxva frTosnebic toveben stumarTmoyvare tbas da CrdiloeTisken mieSurebian,miakiTxaven TavianT Zvel sabudars,gamravldebian da momaval wels naSierTan erTad kvlav ewvevian gamosazamTreblad.

isikyuli Tevzis saxeobebiT Raribia.aq binadrobs Cebaki,CebaCoki,kobri,marinka,osmani da zogierTi sxva Tevzi.tbas yavs stumrebic:sevanidan moyvanili kalmaxi,baikalis omuli,kaspiis farga,CrdiloeTis wyalsatevebis sigi.isini kargad Seeguen axal pirobebs.kalmaxi aq ufro swrafad izrdeba da zomiTac ufro didia.1958 wels tba da mimdebare orkilometriani zona saxelmwifo nakrZalad gamocxadda.

madloba yuradRebisTvis. :)

 

 

შენიშვნა: ასეც ქვია ქართულად ისიქ-ქოლი

მიმაგრებული მინიატურები

  • photo-Photo-issyk-kul-lake-space.jpg
  • 1310426461_ik-2.jpg
  • 1319119955_issyk-kul-ozero-zagadka.-obschie-svedeniya.jpg
  • 1339646865_ryba-2.jpg
  • forel_issykkul.JPG
  • forel_radujnaya_060613.jpg
  • image3.jpeg
  • issyk-kul2.jpg.jpeg
  • Озеро-Иссык-Куль.jpg
  • 77328866.jpg

  • Gia Chit 74, maxo06 და don04-ს მოეწონა ეს